بِسمِ اللّه الرَّحْمنِ الرَّ حیم
الْحَمْدُلِلَّهِ الَّذي هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلا أَنْ هَدانَا اللَّهُ [1]
تعجیل در امر فرج مقدس اقا امام زمان ( ارواحنا لتراب مقدمه الفداه ) و برای اینکه ان شاءالله قلب نورانیشان متوجه به قلبمان باشد و مطالبمان را سرشار از نورانیت فرمایند، صلواتی با توجه محبت فرمایید .
اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد وَعَجِّل فَرَجَهُم
فراز مبارک زیارت جامعه کبیره ؛
مُقِرٌّ بِفَضْلِكُمْ
کسانی که اهل تبعیت شدند و پیرو امام ( علیه السلام ) گشتند، در تمام مراحل زندگی شان، پا جای پای امامشان( علیه السلام ) می گذارند، آنها بدون شک، اگر شناختی از امامان معصوم ( علیهم السلام ) درک کرده اند، بر این باورند که این همان شناخت ربوبیتی است و خداوند و ائمه معصومین ( علیهم السلام ) از روی فضل شان به او این شناخت را داده اند و گرنه نمی توانست به این حد از معرفت برسد، زیرا فضل یعنی بالاتر از حق .
مثلا اگر کارگری جایی کار کند و حق الزحمه یک روز ایشان 50 هزار تومان باشد، ولی صاحب کار، 100 هزار تومان به او بدهد، این را فضل می گویند، یعنی بیشتر از حقش که 50 هزار تومان بوده به او داده .
پس اگر کسی اقرار کند که این حد از معرفت که نصیبش شده، از روی فضل است و این را باور کند، از حجاب های نورانی به دور است، ضمن اینکه زائر اقرار می کند در تمام لحظات زندگی اش، آنچه از خیر و خوبی نصیبش شده، بر اساس فضل پروردگار و ائمه معصومین ( علیهم السلام ) بوده، نه از روی حق او بوده است .
لذا اگر در سه محیط وارد شدیم و توانستیم به حول و قوه الهی کاری را به کمال برسانیم، باید اقرار به فضل موالیانمان داشته باشیم که اگر از روی فضل شان با ما برخورد نمی کردند، نمی توانستیم کاری را به کمال و پایان برسانیم .
برای اینکه فضل خداوند را در زندگیمان ببینیم، باید به چند نکته توجه کنیم ؛
1 ) – حول و قوه الهی
اگر متوجه این مطلب شدیم که هر چه بوده و هر چه هست و هر آنچه پدید خواهد آمد ، همه از قدرت و فضل الهی ست، پس ( مَنیّت ) از بین میرود .
از این رو جملاتی مثل ؛
« من انجام دادم ، من کردم ، و ... »
جای خودشان را به جملاتی مثل ؛
« به توفیق الهی و ... انجام شد »، می دهد .
پس ذکر شریف « لا حول و لا قوّة إلّا باللّه العليّ العظيم » ... را در تمام کارهایشان، هم بصورتِ زبانی و هم به صورت عملی بکار می بندند
لذا آقا امیرالمومنین ( علیه السلام ) به حضرت کمیل ( علیه السلام ) سفارش می فرمایند ؛
به هنگام هر سخنی، بگو « لا حول و لا قوّة إلّا باللّه العليّ العظيم » ... تا خداوند آنرا کفایت کند
و به هنگام نعمت بگو الحمدلله تا زیاد شود
و چون روزی ات دیر رسیده، بگو استغفرالله تا خداوند گشایش دهد
کارهایی که عنوان اجتماعی دارد، می تواند منشاء ندیدن فضل خداوند و ندیدن حول و قوه الهی باشد
انسان اگر به یک اسم و عُنوان اجتماعی، مثل دکتر ، مهندس و ... رسید، باید این را از فضل خداوند بداند و حتی به قول وجود نازنین حضرت رسول ( صلی الله علیه و آله ) فرمودند ؛
حتی بستن بند کفش هم که کوچکترین و پیشِ پا افتاده ترین کارهاست، به حول و قوه الهی انجام میشود .
2 ) – به هنگام نعمت الهی، شکر معبود داشته باشیم
یکی از مواردی که سبب می شود فضل خداوند را در زندگیمان ببینیم، توجه به نعمت و صاحب نعمت است .
اگر متوجه این باشیم که هر چه به عنوان نعمت، از ان یاد می کنیم، از طرف صاحب نعمت ( وجود نازنین امام ( علیه السلام ) ) و به صدقه سری ایشان و به خاطر ایشان به ما هم تفضلی کرده اند، وَ بِيُمْنِهِ رُزِقَ الْوَرَى [2]... پس نعمت را از تلاش و زحمت و ذکاوت خود نمی دانیم، بلکه آنرا از ناحیه امام ( علیه السلام ) باید بدانیم .
پس لازم است ابتدا تعریف علمی - کاربردیِ نعمت را از ناحیه امام معصوم ( علیه السلام ) بدانیم، وجود نازنین حضرت رسول ( صلی الله علیه و آله ) از آقا امیرالمومنین ( علیه السلام ) سوال می فرمایند، قُلْ مَا أَوَّلُ نِعْمَةٍ بَلَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَنْعَمَ عَلَيْكَ بِهَا
یا علی جان اولین نعمتی که خداوند به شما داد چیست ؟
آقا امیرالمومنین ( علیه السلام ) می فرمایند ؛
قَالَ أَنْ خَلَقَنِي جَلَّ ثَنَاؤُهُ وَ لَمْ أَكُ شَيْئاً مَذْكُوراً قَالَ صَدَقْتَ [3]
اولین نعمت این است که بدانیم خداوند بر ما منت گذاشت و ما را از هیچ آفرید .
پس اولین نعمت، که در واقع تعریف جامعی از نعمت است را به ما یاد داده اند، اینکه بدانیم همین که خلق شده ایم، هیچ توانایی نداشتیم ولی الان چه توانایی هایی داریم ؟ چه قدرتی داریم ؟ و همه این ها را از فضل خداوند بدانیم
پس تفکر در این موضوع سبب میشود که ما پی به فضل خداوند عزیز ببریم .
مثلا اگر در محیط کار، خداوند بدنی سالم به ما مرحمت فرموده، بدانیم که این بدنِ سالم، به یُمن و فضل امام معصوم ( علیه السلام ) است که به ما داده اند و گرنه تمام تلاش و همت و هزینه ای که برای سلامت بدن صرف میشود، هر چند وسیله است، اما اصل و موثر نیست ( لا موثر فی الوجود الا الله )
اصل و موثر خواست و اراده امام ( علیه السلام ) است .
برای اینکه این مطلب را بهتر بفهمیم یک مثالی می زنم ؛
فرض کنید یک موتور ( ماشین ) با ساختِ ضعیف تر و یک موتور با ساخت بهتری به شما داده اند ، اگر بر این باور باشیم، که تنها سبب و دلیل طول عمر این موتور ، مواظبت ما از آن است، کاملاً اشتباه کرده ایم . زیرا مهم تر از مواظبت ما، ساخت موتور است که مسئله ای تاثیر گذارتر است، مطمیناً موتور با ساخت مارک عالی، دوام و کیفیت بهتری دارد و شاید با کمترین مواظبت، بیشترین بازدهی را خواهد داشت .
پس اگر تفکر کنیم که خداوند چه دستگاه عظیمی به عنوان بدن ساخته، دیگر این تلاش ها و مواظبت ها را اصل کار نمی دانیم، ضمن اینکه تقوا و مسائل معنوی خود سبب مواظبت از بدن میشود .
آقا امير مؤمنان علي ـ عليه السّلام ـ می فرمودند ؛
قيام الليل مصحّحة للبدن و مرضاة للّرب عزّوجلّ و تعرّض للرّحمة و تمسك باخلاق النبيّين.
قيام شب موجب صحت جسم و خشنودي پروردگار و در معرض رحمت او قرار گرفتن و تمسك به اخلاق پيامبران است.
بحارالانوار، ج87، ص142 تا 148.
برخاستن برای نمازِ شب، بدن را تندرست می کند و تمسکی است به اخلاق پیامبران و خداوند را خشنود می کند، پس باید نگاهمان نسبت به نعمت ها تغییر کند .
خدا رحمت کند بهلول را، از ایشان نقل شده که روزی در قبرستان به تفکر می پرداخت و فقیری که دور خود را لُنگی بسته بود و چیزی نداشت به کنار او نشست، آن فقیر به بهلول گفت، تو هم مثل ما گرفتار هستی ؟ بهلول گفت ؛ نَه، من گرفتاری ندارم ، من به اینجا می آیم، چون می دانم که در آخر به اینجا می آیم .
فقیر گفت حالا من را نصیحتی کن ؟
بهلول گفت از نعمت هایی که داری استفاده کن .
آن فقیر تا این مطلب را شنید شروع به خندیدن کرد و گفت مگر من چه دارم ؟ مگر نمی بینی حتی لباس ندارم ؟ از چه نعمتی خوب استفاده کنم ؟ بهلول گفت ؛ بهترین نعمت این است که از خودت بدرستی استفاده کنی چون وجودت نعمت است .
اگر بفهمی باید در نگاه این طوری باشید .
نقل است از سعدی ( علیه الرحمه ) که از بی پولی و کفش نداشتن، گِله میکرد تا اینکه کسی را دید که پا ندارد، لذا زود ارتباطش را با خداوند عزیز وصل کرد که خداوندا شکرت، کفش نداشتن، چیز مهمی نیست، اما پا نداشتن انسان را به زحمت می اندازد .
باید برای داشته هایمان خدا را شکر کنیم، نَه اینکه برای نداشته هایمان، گله و زاری کنیم .
پس همان طور که از مطالب بالا فهمیدیم، باید بدانیم خداوند ما را از هیچ آفریده ، پس دارایی ما صفر و هیچ است، حتی وقتی که بی نهایت دارایی داشته باشیم .
3 ) – توفیق الهی
کسی که فضل الهی را فهمیده، اگر عمل خوبی انجام دهد، آن را از خود نمی داند بلکه آنرا توفیق الهی می داند .
امام باقر ( علیه السلام ) می فرمایند ؛
وَ لَا نِعْمَةَ كَالْعَافِيَةِ وَ لَا عَافِيَةَ كَمُسَاعَدَةِ التَّوْفِيقِ [4]
هیچ نعمتی چون عافیت نیست و هیچ عافیتی همچون توفیق نیست .
توفیق یعنی ؛ اگر در سه محیط دیدیم، کارها به روال است و در کارها هیچ خللی ایجاد نمی شود، این را از فضل خداوند بدانیم نَه اینکه آنرا به زیرکی و تلاش خود منصوب نمائیم .
4 ) – تقوی دل
اگر عمل خیری از ما سر زد آنرا به خود منصوب نکنیم و حتی اگر دیگران آن عمل خیر را از ما دیدند و تشکر می کردند، ما تقوی خود را از دست ندهیم و بدانیم که انجام شدن عمل خیر از ناحیه خداوند و امام ( علیه السلام ) است .
کسی که امام ( علیه السلام ) را شاهد و رابط می بیند، حیا می کند که دیگران عمل خیر و خوب را، به او منصوب می کنند و صاحب اصلی اون عمل، یعنی خداوند عزیز و امام معصوم ( علیه السلام ) را نمی بیند .
امام علی ( علیه السلام ) می فرمایند [5] ؛
8- ما، الأمالي للشيخ الطوسي فِيمَا أَوْصَى بِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع ابْنَهُ يَا بُنَيَّ إِنَّ مِنَ الْبَلَاءِ الْفَاقَةَ وَ أَشَدُّ مِنْ ذَلِكَ مَرَضُ الْبَدَنِ وَ أَشَدُّ مِنْ ذَلِكَ مَرَضُ الْقَلْبِ وَ إِنَ مِنَ النِّعَمِ سَعَةَ الْمَالِ وَ أَفْضَلُ مِنْ ذَلِكَ صِحَّةُ الْبَدَنِ وَ أَفْضَلُ مِنْ ذَلِكَ تَقْوَى الْقُلُوبِ .
یکی از نعمت ها گشایش مالی است و برتر از گشایش مالی، تندرستی است و بهتر از تندرستی، تقوی داشتن است .
5 ) – اگر موفق شدیم که از معاصی و گناهان دور باشیم، پس بدانیم که این از فضل خداوند است و گرنه اگر خداوند نمی خواست، هوای نفس، ما را نابود می کرد، از ناحیه آقا امیرالمومنین ( علیه السلام ) است که می فرمایند [6] ؛
إنّ من النّعمة تعذّر المعاصي .
امکان گناه نیافتن خودش نعمت بزرگی است که از ناحیه خداوند عزیز می باشد، همان طوری که حضرت یوسف ( علی نبینا و آله و علیه السلام ) به خداوند می فرمایند ؛ اگر یاری ام نکنید به گناه دچار می شوم
و در جای دیگر خداوند عزّوجل در سوره نساء می فرمایند ؛
وَ إِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذاعُوا بِهِ وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لاَتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ إِلاَّ قَليلاً (83)
اگر فضل و رحمت خداوند نبود، جز اندکی، همه از شیطان پیروی میکردید .
پس امام هادی ( علیه السلام ) به یاد می دهند که، زائر باید بداند هر خوبی که انجام میدهد، از ناحیه خداوند عزیز است و هر بدی از ناحیه خودش است و حتی زیارت کردن و دعا کردن و ... از فضل خداوند عزیز است و گرنه حق او زیارت و ... نبوده است .
و الله اعلم
و من اللله التوفیق
[1] ) - (7) سوره الأعراف : آیه ﴿43﴾
[2] ) - زاد المعاد - مفتاح الجنان / 423 / دعاء العديلة الكبير ..... ص : 422
[3] ) - بحار الأنوار (ط - بيروت) / ج 67 / 21 / باب 43 حب الله تعالى ..... ص : 13
[4] ) - بحار الأنوار (ط - بيروت) / ج 75 / 165 / باب 22 وصايا الباقر ع ..... ص : 162
[5] ) - بحار الأنوار (ط - بيروت) / ج 67 / 51 / باب 44 القلب و صلاحه و فساده و معنى السمع و البصر و النطق و الحياة الحقيقيات ..... ص : 27
[6] ) - غرر الحكم و درر الكلم / 220 / 20 ..... ص : 220
برچسب: مُقِرٌّ,بِفَضْلِكُمْ,
نویسنده: بردیا زارعینیا